Sau khi Einstein chết, bộ não của ông bị mất trộm. Với nhiều người trên thế giới, từ đó đến nay chuyện này vẫn luôn là một sự bí ẩn.

Gần đây, bác sĩ Thomas Havie, phụ trách khám nghiệm thi thể Einstein nhận trả lời phỏng vấn kênh Truyền hình địa lý quốc gia Mỹ bộc lộ, chính ông đã bí mật bảo tồn bộ não Einstein gần nửa thế kỷ.

Một mình mổ lấy bộ não

Havie, sinh năm 1913 khi được phỏng vấn, cảm động nói: “Tôi thấy vô cùng vinh hạnh vì tôi đang ở vị trí thích hợp và thời khắc quan trọng nhất trong đời tôi”. Sau đó, Havie bình thản trình bày về việc bí mật lấy bộ não Einstein.

Einstein qua đời ngày 18/4/1955. Sau khi được sự đồng ý của Hance, con của Einstein, Bệnh viện Prinston quyết định kiểm tra thi thể để lấy chứng thực về nguyên nhân cái chết của Einstein. Công việc kiểm tra thi thể do chính Havie, Chủ nhiệm Khoa Bệnh lý, Bệnh viện Prinston thực hiện.

Havie nhớ lại, lúc đó ông đã mổ thi thể của Einstein, lần lượt lấy ra các cơ quan nội tạng, tiến hành kiểm tra, cân trọng lượng và miêu tả bên ngoài. Sau đó, ông mổ sọ và lấy ra bộ não của Einstein. Ông cho biết, khi giải phẫu thi thể, lấy bộ não là công việc quan trọng theo thông lệ quy định. Ông nói: “Nếu lúc đó để lại bộ não Einstein, tôi sẽ ân hận suốt đời".

Havie cho biết, tất cả các bộ phận nội tạng cơ thể Einstein được lấy ra, sau khi kiểm tra đều đặt trả lại vào trong khoang bụng thi thể, đồng thời ông dùng quả cầu sợi bông đặt vào phần sọ đầu Einstein thay bộ óc đã lấy ra, đậy hộp sọ vào vị trí và khâu đầu lại.

Đem bộ não ngâm vào dung dịch bảo quản của phòng thực nghiệm. Làm xong các công việc này, Havie đến báo cáo với Jake Kaufman, Viện trưởng Bệnh viện Prinston rằng, ông đã cắt lấy bộ não của Einstein, muốn dùng để nghiên cứu. Đối với việc này, Kaufman ủng hộ hoàn toàn và cho rằng,  làm như vậy là giúp cho bệnh viện nghiên cứu về bộ não của Einstein, đồng thời còn là giúp cho việc truyền bá tiếng tăm của bệnh viện.

Nhưng hôm sau, tờ Thời báo New York đăng tin, bộ não của Einstein bị mất trộm, “người trộm não” là Havie. Biết được tin này, Hance, con của Einstein rất phẫn nộ gọi điện thoại cho Havie.

Havie đã giải thích: “Trình tự giải phẫu theo tiêu chuẩn  quy định bao gồm phải lấy bộ não ra để bảo tồn. Tôi đảm bảo danh dự rằng, tôi sẽ là người bảo vệ trung thành bộ não của Einstein. Tôi chỉ đem bộ não dùng cho nghiên cứu khoa học. Các báo cáo nghiên cứu có liên quan cũng chỉ được công bố trên các tạp chí khoa học”. Cuối cùng Hance đã được thuyết phục.

Luôn mang bộ não bên mình

Havie nhớ lại, sau khi lấy bộ não của Einstein, ông đã tiến hành cân và chụp ảnh, sau đó đem bộ não cắt thành 240 miếng, mỗi miếng đều dán Êtikét đánh dấu số thứ tự chú giải vị trí ban đầu của nó. Tiếp theo, Havie tìm đến một kỹ sư Phòng thực nghiệm Đại học Pennsylvania, cùng xử lý chế tác tạo sự ổn định các mảnh cắt của bộ não, rồi phân biệt, sắp xếp thứ tự cho vào 10 chiếc hộp nhựa nhỏ cùng với chất bảo quản, tất cả đặt vào hai chiếc bình miệng rộng đậy kín.

Cũng vì Havie từ chối đem bộ não giao nộp cho Bệnh viện Prinston nên năm 1960 ông bị đuổi việc. Sau đó ông đã đem bộ não rời khỏi Prinston và một thời gian dài như mất tích. Những năm 80 của thế kỷ XX, Stefan Livie, phóng viên báo New Jersly bắt đầu truy tìm tung tích bộ não Einstein. Sau một thời gian điều tra, anh ta đã tìm thấy nơi ở của Havie.

Mới đầu, Havie không muốn tiết lộ sự tình, nhưng cuối cùng ông thừa nhận đã lấy bộ não của Einstein, các mảnh cắt của bộ não Einstein được ông bảo tồn trong hai chiếc bình miệng rộng bằng sành và đặt trong hòm cácton. Cũng vào những năm 80, ngoài việc đem đại diện một phần nhỏ những miếng não cắt đưa cho một số nhà khoa học tin cậy nghiên cứu, tất cả các miếng còn lại của bộ não vẫn được Havie bảo tồn bí mật tại nhà riêng.

Năm 1988, Havie đã công bố bài viết kết quả điều tra của ông về bộ não Einstein, gây xôn xao dư luận. Nhiều phóng viên đã tụ tập đến trước nhà riêng của Havie yêu cầu phỏng vấn. Không ít phóng viên đã chỉ trích Havie là “kẻ lấy trộm não” tàn nhẫn.

Người nhà Einstein và Bệnh viện Prinston sau khi biết tin này cũng rất phẫn nộ. Nhưng Havie vẫn không đưa ra bộ não của Einstein. Ông nhiều lần mang theo bộ não Einstein bí mật chuyển chỗ ở, cuối cùng ông về sống ở New Jersly.

Giao nộp cho bệnh viện

Năm 1997, khi ở tuổi 84 Havie quyết định mang bộ não của Einstein thực hiện chuyến đi đến California. Để làm công việc này, Havie còn mời Michael Patylnidi, một người viết văn tự do cùng đi và kiêm lái xe. Khi trả lời phỏng vấn về động cơ của hành động này, ông nói: “Làm như vậy là muốn thực hiện di nguyện của Einstein”.

Nhưng sau đó, trong quyển sách của Michael với nhan đề “Mang Einstein trở về nhà” đã viết, Havie muốn gặp mặt Evelin, cháu gái của Einstein hiện sống ở bang California, để làm sáng tỏ lời đồn đại có liên quan đến việc ông lấy trộm bộ não, thậm chí còn muốn đem bộ não trả lại cho Evelin.

Nhưng theo Michael, khi gặp Evelin thì sự việc lại không như vậy, không  hiểu sao lúc đó Havie lại không muốn đưa bộ não cho Evelin cho dù chỉ là một số miếng não cắt.

Kỳ thực, Chính phủ Mỹ vốn đã biết bộ não của Einstein trở thành “tài sản riêng” của Havie, nhưng không yêu cầu Havie giao nộp. Nên khi Havie mang bộ não Einstein đi xuyên ngang nước Mỹ, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã kinh ngạc và liền cử người bí mật theo dõi. Cho nên, hành trình mang theo bộ não Einstein của Havie luôn có đặc nhiệm của FBI “bảo vệ” phía sau.

Năm 1998, Havie đã có hành động gây kinh ngạc: đem toàn bộ những phần còn lại của bộ não Einstein giao cho Eliauth Claus, Chủ nhiệm Khoa Bệnh lý – Trung tâm Y học Prinston. Và ông nói: “Tôi đã bảo quản nó nhiều năm rồi, nay tôi cảm thấy đã mệt mỏi”.

Ba nhà khoa học đã nghiên cứu các miếng cắt bộ não Einstein

Được biết, những năm 80 của thế kỷ trước, Havie đã đem đại diện một số miếng não giao cho 3 nhà khoa học mà ông tín nhiệm tiến hành nghiên cứu. Đó là: Damonder làm việc tại Phân hiệu Berkley, Đại học California; Anderson ở Đại học Arabama và Vytson, Đại học Mcmast Canada. Các nhà khoa học này đã không phụ sự ủy thác của Havie, mọi người đều đã có những phát hiện giá trị.

Năm 1985, Damonder đã đưa ra một báo cáo nghiên cứu: tế bào chất keo thần kinh ở một khu vực bên trái não Einstein so với người bình thường nhiều hơn 73%, điều này khiến tế bào thần kinh có nhiều năng lượng, công suất lớn, khiến năng lực suy nghĩ và khái niệm không gian của Einstein so với người bình thường tốt hơn rất nhiều.

Năm 1996, trong bài báo của Anderson cho biết, trọng lượng bộ não của Einstein chỉ nặng 1.230gr (bộ não của người đàn ông bình thường nặng 1.400gr), lớp vỏ não của Einstein so với người bình thường mỏng hơn. Căn cứ vào đó có thể suy đoán mật độ tế bào thần kinh não Einstein so với người bình thường cao hơn, điều này khiến hiệu suất truyền thông tin rất cao.

Năm 1999, trên tạp chí "Dao lá liễu" đã công bố một bài nổi tiếng của Vytson: “Bộ não khác thường của Albert Einstein”. Bài báo cho biết, trong não của Einstein có một dãy máng trũng xuống, không giống người bình thường, chúng ở vào khu vực có liên quan đến năng lực toán học và suy lý không gian, điều này khiến việc chuyển thông tin giữa các tế bào thần kinh của não tốt hơn. Vì vậy, năng lực nhận biết không gian và năng lực suy nghĩ toán học của Einstein siêu việt hơn hẳn người bình thường.

Theo đó, các nhà khoa học này cho rằng, thiên tài là bẩm sinh, không phải là do nỗ lực thời kỳ lớn lên về sau mà có được. Nhưng, cũng có không ít các nhà khoa học tỏ thái độ hoài nghi đối với phát hiện suy đoán trên. Họ cho rằng, chỉ dựa vào một bộ não của Einstein đã đưa ra kết luận như vậy là không đầy đủ, vì điều đó có thể chỉ là đặc trưng phần não phổ biến có ở người Do Thái thông minh. Einstein cho dù sinh ra là thiên tài, nhưng nếu không có bồi dưỡng thời kỳ lớn lên và nỗ lực cá nhân, thì thiên tài cũng khó phát huy được trí tuệ siêu nhân.

Theo Nguyễn Mau
ANTG/ Hoàn cầu